Eén op zes Vlamingen bezit vandaag een eigen stuk natuur, een eigen bos of een lap landbouwgrond. In totaal gaat het om een historisch record van 1 miljoen private eigenaars van een stuk Vlaams ‘buitengebied’: een toename van ruim één derde tegenover 40 jaar geleden. Opmerkelijk: hun aantal blijft toenemen. “Wat als we al die mensen nu eens méér zouden kunnen stimuleren om mee een boost te geven aan de omgevingsuitdagingen waar Vlaanderen mee kampt”, zo luidde de redenering bij Landelijk Vlaanderen.
De onderzoeksresultaten zijn vandaag overgemaakt aan Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. Dat gebeurde tijdens een bezoek aan de terreinen rondom het kasteel van Grimbergen, waar de grondeigenaar de minister rondleidde op de bosrijke setting waar dit najaar opnieuw Voodoo Village zal plaatsvinden, een festival voor techno en house muziek.
Wat blijkt uit het onderzoek? Bij de landeigenaars is de motivatie om bij te dragen aan klimaat en natuurdoelen groter dan ooit. Bijna 9 op de 10 private grondeigenaars zeggen méér tijd en energie te willen steken in hun grond als ze er ook voordeel uit zouden halen.
Rood voor groen-regeling
De zogeheten “rood voor groen”-regeling die tot één van de suggesties van Landelijk Vlaanderen behoort, kan op veel bijval rekenen van Vlaamse eigenaars en beheerders van gronden. Het principe is eenvoudig: private eigenaars zouden bouwmogelijkheden (rood) krijgen in ruil voor extra natuurcreatie of open ruimte (groen).
Of concreter: private eigenaars zijn bereid om op de ene grond volop te ontharden, een gebouw af te breken en extra natuur te creëren, als ze op hun ander perceel – waar het logischer is – mogen bouwen. Hetzelfde principe - wat op heel wat bijval kan rekenen - geldt trouwens ook voor een slimme ‘geel voor groen’-regeling, waarbij slecht gelegen landbouwgrond wordt ingeruild voor natuurgrond, en vice versa.
“Gronden hebben in Vlaanderen meer dan eens om historische redenen niet de meest logische bestemming gekregen. Een perceel waar gebouwen op staan, is soms groen ingekleurd en bijgevolg kan er dan niet bijgebouwd worden. Hetzellfde principe is soms ook van toepassing op landbouwgrond. Dat leidt bij eigenaars of landbouwers wel vaker tot frustraties en het remt hen af om bijvoorbeeld in extra natuur te investeren. We zijn het ermee eens dat bestemmingswijzigingen niet met de ogen dicht mogen gebeuren, maar als het logisch is moeten we er ook pragmatisch naar durven kijken”, zegt Valerie Vandenabeele, directeur bij Landelijk Vlaanderen.
Whole Estate Plan
Het onderzoek van Landelijk Vlaanderen schuift nog een ander opmerkelijk voorstel naar voren om de Vlaamse overheid te helpen met haar beleidsdoelstellingen: het Whole Estate Plan. De mosterd werd uit UK gehaald, waar eigenaars een officieel businessplan kunnen opstellen voor hun gronden. Eens het verdienmodel en alle achterliggende plannen een ‘go’ van de overheid hebben gekregen, zou een vergunning nog maar een kleintje moeten zijn.
“Grondeigenaars, hoe groot of klein ook, zien hun gronden vandaag veel meer als een last dan een lust. Daarom zijn ze meer en meer op zoek naar verdienmodellen. Door bijvoorbeeld een festival, een bedrijfsevent of yogasessies op hun grond te organiseren, kunnen ze er nog iets aan verdienen, waardoor de bereidheid om te investeren en de grond zelfs publiek te maken groter wordt. Ook daar kan de overheid een stimulator zijn, met alle positieve gevolgen vandien”. aldus Valerie Vandenabeele.
8 op de 10 private grondeigenaars is er volgens Landelijk Vlaanderen alvast van overtuigd dat zo’n Whole Estate Plan tot een win-win kan leiden.
Gedeelde verantwoordelijkheid
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns stelt zich alvast open voor de onderzoeksresultaten. “Ik dank Landelijk Vlaanderen voor dit onderzoek. Private grondeigenaars zijn belangrijke partners en een deel van de oplossing in de aanpak van onze omgevingsuitdagingen. Het onderzoek toont aan dat natuurontwikkeling niet alleen een opdracht is voor overheden of natuurverenigingen, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van ons allemaal. We zullen de voorstellen zorgvuldig bekijken om samen te bouwen aan een duurzaam Vlaanderen”, aldus Brouns.
